Η Πάρος της προόδου | Νέοι πρωτοπόροι αγρότες | Αρσένης Λουκής

Συνέντευξη από την εφημερίδα «Τα Νέα Πάρου – Αντιπάρου» της 21 Ιανουαρίου 2012

Το νησί µας µπορεί να είναι υπερήφανο διότι έχει νέους ανθρώπους που ξεχωρίζουν στο επάγγελµα που κάνουν, αλλά κυρίως, είναι «δεµένοι» µε τον τόπο τους και προσπαθούν για το καλύτερο. Κάποιοι νέοι στο νησί µας µακριά από τα φώτα της δηµοσιότητας παλεύουν καθηµερινά – µε τίµια µέσα – και ξεχωρίζουν. Ένας νέος αγρότης, ο Αρσένης Λουκής από τη Νάουσα (πρόεδρος του τοπικού Συνεταιρισµού) έλαβε πριν λίγο καιρό την πρώτη πιστοποίηση στην Πάρο για βιολογικό λάδι, ενώ συγχρόνως κατέθεσε το µεγαλύτερο πρόγραµµα σε όλες τις Κυκλάδες για επιδότηση καλλιεργειών.

Ο Αρσένης Λουκής, τροµερά ανήσυχος για τις αγροτικές εργασίες ταξιδεύει παντού, εντός και εκτός Ελλάδας, για να αποκτήσει γνώση. Έχει ήδη 43 στρέµµατα µε αµπέλια, σε λίγο καιρό θα φυτεύσει και άλλα 29 στρέµµατα, ενώ κάνει καινοτοµίες πρωτόγνωρες για το νησί µας. Πρώτος αυτός φύτευσε όρθια αµπέλια και πρώτος τώρα, ετοιµάζεται να φέρει τον καρπό ιπποφαές. Η συζήτηση µαζί του…

…είναι ένα ταξίδι στη Γη, τα προβλήµατά της, αλλά κυρίως, στις ανησυχίες της αγροτικής νεολαίας της Πάρου.

Η συνέντευξη

Είσαι ένας από τους ελάχιστους νέους ανθρώπους στην Πάρο, που δεν ασχολείται µε επάγγελµα που έχει άµεσα σχέση µε τον τουρισµό. Ασχολείσαι µε την αγροτική ζωή. Πως και έγινε αυτό;
Αρ. Λουκής: «Καταρχάς ασχολήθηκα µε τα αγροτικά από µικρή ηλικία και µου άρεσε. Είµαι στα χωράφια από 16 ετών. Είχα δουλέψει υδραυλικός. Είχα πάει να µάθω για τις υδραυλικές εγκαταστάσεις, κάτι που µε βοηθάει τώρα στις κατασκευές που κάνω. Μου άρεσε η Γη και το 2006 µπήκα σε κάποια προγράµµατα για αµπέλια. Τότε, φύτεψα 20 στρέµµατα µε αµπέλι και πήρα όλα τα σχετικά µηχανήµατα. Τρακτέρ κλπ. Τώρα, έχω καταθέσει και για ένα άλλο πρόγραµµα για 80 στρέµµατα. Ροδιές, αµπέλια, συκιές, βερίκοκα, δαµάσκηνα, αχλάδια, πορτοκαλιές, λεµονιές και έχω µπει στα προγράµµατα για βιολογικά προϊόντα. Πήρα και την πιστοποίηση για το λάδι. Το επόµενο «χαρτί» θα είναι για τα σταφύλια. Γενικά µ’ αρέσει να ασχολούµαι µε τη φύση».

Πόσες ώρες την ηµέρα ασχολείσαι µ’ αυτή τη δουλειά;
Αρ. Λουκής: «Από το πρωί στις 8 περίπου µέχρι τις 5 το απόγευµα».

Είναι δύσκολη δουλειά;
Αρ. Λουκής: «Αν το «έχεις» σαν εµένα που το έχω σαν χόµπι και όχι αγγαρεία είναι πανεύκολα όλα. Την αγαπάω πολύ αυτή τη δουλειά».

Πόσοι άνθρωποι στην Πάρο ζουν αποκλειστικά από τις αγροτικές εργασίες; Δεν µιλάω για συνταξιούχους ή κάποιους λάτρεις της αγροτικής ζωής που έχουν ένα αµπελάκι.
Αρ. Λουκής: «Αποκλειστικά για κύριο επάγγελµα, είναι περίπου 10 άτοµα. Υπάρχουν στην Παροικιά κάποιοι που έχουν θερµοκήπια και στη Νάουσα είµαστε άλλα 2-3 άτοµα».

Δεν είναι λίγο περίεργο για ένα νησί (που έχει κόσµο) να ζουν αποκλειστικά απ’ αυτή τη δουλειά όλοι και όλοι 10 άτοµα;
Αρ. Λουκής: «Για να ζήσεις από την αγροτική ζωή πρέπει να έχεις πολύ µεγάλη γκάµα προϊόντων. Εγώ, ασχολούµαι µε τα σταφύλια, το λάδι και τόσα άλλα. Πρέπει να έχεις πολλά προϊόντα. Και όλα αυτά µε δύο µήνες µπροστά σου για να τα πουλήσεις. Τον χειµώνα είναι δύσκολα… πως να το πω;».

Είναι δύσκολο για να ασχοληθούν ή συµβαίνει κάτι άλλο;
Αρ. Λουκής: «…Είναι δύσκολη δουλειά. Πρέπει να σου αρέσει κιόλας… Για τη δική µου ηλικία έγινε πρόγραµµα τώρα για καλλιέργειες και είναι 6 άτοµα απ’ όλη την Πάρο. Τέσσερα άτοµα είναι στη φυτική καλλιέργεια και άλλα δύο άτοµα για ζώα. Δεν ασχολούνται πολλοί. Εγώ, κατέθεσα τώρα το µεγαλύτερο πρόγραµµα (για 80 στρέµµατα) σε όλο το Νοµό Κυκλάδων. Τώρα, θέλω να βάλω ακόµα 100 ροδιές ντόπιες ποικιλίες. Έχω παραγγείλει και ιπποφαές. Είναι ένα φυτό (που δοκιµαστικά θα το ξεκινήσω στην Πάρο, δεν έχει γίνει ξανά καλλιέργεια) και έχει βιταµίνες 30 φορές περισσότερο, από ένα πορτοκάλι. Γίνεται µαρµελάδα, γλυκό κλπ. Το θέλω, γιατί σκέφτοµαι τα επόµενα χρόνια να ασχοληθώ µε γλυκά και µαρµελάδες. Θα βάλω ακόµα, 100 βερικοκιές, 100 δαµασκηνιές, 100 αχλαδιές, 150 συκιές και 400 λεµονιές, πορτοκαλιές και µανταρινιές».

Ο αγρότης πρόεδρος

Υπάρχουν στην Πάρο ακόµα χώροι για να σπείρει κάποιος, να φυτέψει κλπ ή τα έχουν πάρει όλα η µπάλα, για «Rooms to let;».
Αρ. Λουκής: «Υπάρχουν. Πάρα πολλοί. Μπορούµε να φυτέψουµε γιατί έχουµε πάρα πολλά νερά στην Πάρο. Αλλά… δεν ασχολούνται. Δεν κάνουν καλές οργανωµένες καλλιέργειες. Εγώ ξεκινάω 14 στρέµµατα, µε «µονεµβασιά».Επενδύεις τα χρήµατά σου, αλλά αυτά τα λεφτά θα τα πάρεις π.χ. µετά από 5 χρόνια. Βλέπεις, δεν έχουν όλοι την υποµονή. Θέλουν να πάρουν πίσω τα λεφτά τους αµέσως. Προσωπικά έχω κάνει µία επένδυση εδώ και 7-8 χρόνια και κάθε χρόνο ρίχνω λεφτά για καινούργιο κτήµα. Πρέπει να έχεις υποµονή. Η επένδυση αργεί να αποδώσει. Μετά από µία πενταετία αρχίζει να αποδίδει».

Θα µπορούσες εσύ να κάνεις άλλη δουλειά ή θα ασφυκτιούσες; Θα µπορούσες να ήσουν αποκλειστικά υδραυλικός που έχεις µάθει ή να είχες ένα καφέ και να σέρβιρες τους πελάτες σου;
Αρ. Λουκής: «Εντάξει, µπορεί να το έκανα. Αλλά πιο πολύ µου αρέσουν οι αγροτικές εργασίες. Δούλεψα σαν υδραυλικός ενάµιση χρόνο, αλλά το έκανα ουσιαστικά για να µάθω».

Είσαι πρόεδρος του συνεταιρισµού στη Νάουσα. Πόσοι συνεταιριστές είσαστε εκεί;
Αρ. Λουκής: «Είµαστε γύρω στα 70 µέλη, αλλά τώρα θα καταργηθούν οι Συνεταιρισµοί. Μέχρι τον Μάρτιο θα γίνει µία Ένωση σε όλη την Πάρο. Εµείς, σκεφτόµαστε τώρα, µε κάποια άλλα παιδιά να κάνουµε ένα συνεταιρισµό 6-7 άτοµα, για να προωθήσουµε κάποια προϊόντα».

Έναν «ιδιωτικό» δηλαδή συνεταιρισµό;
Αρ. Λουκής: «Ναι, κάπως έτσι. Θα κάνουµε τυποποίηση µετά. (Μαρµελάδες, γλυκά, κηπευτικά). Να προωθήσουµε τα προϊόντα µας και να τα στέλνουµε και στην Αθήνα µετά, µε σωστές καλλιέργειες και µεγάλες».

Αυτή η κουλτούρα γύρω από την αγροτική ζωή υπήρχε και στην οικογένεια σου;
Αρ. Λουκής: «Όχι! Κανένας! Απλά, µου άρεσε εµένα πάρα πολύ. Από τα 18-19 ξεκίνησα και πήγαινα Πελοπόννησο. Έµενα εκεί, γνωρίστηκα και µάθαινα πάνω στα αµπέλια. Πήγαινα κάθε χειµώνα στην Πελοπόννησο για να µάθω».
Ο αγρότης µε το ίντερνετ

Θέλω να σου κάνω µία ερώτηση… Δεν ξέρω πως να στο πω… Η επαφή µαζί σου ξεκίνησε µέσω Facebook. Από εκεί είδα κάποιες φωτογραφίες από καλλιέργειες σου και µου κέντρισες το ενδιαφέρον. Προφανώς, ο αγρότης σήµερα, δεν είναι αυτό που έχουµε στο µυαλό µας π.χ. κάποιος µε ροζιασµένα χέρια, αποκοµµένος στο βουνό που παλεύει καθηµερινά µε τα στοιχεία της φύσης και προσπαθεί µόνο µε τις γνώσεις που έµαθε από την οικογένειά του;
Αρ. Λουκής: «Εγώ, έχω µάθει πολλά από το ίντερνετ. Διαβάζω για καλλιέργειες και στη συνέχεια βρίσκω τα άτοµα που τα γράφουν και πάω µετά στο µέρος τους και συζητώ. Ήµουν µία εβδοµάδα στη Σκάλα Λακωνίας και στο τέλος του µήνα θα ξαναφύγω. Βλέπω εκεί καλλιέργειες, κλαδέµατα, το δένδρο. Μαθαίνεις. Δεν είναι εύκολο να κάνεις µία καλλιέργεια, άµα δεν το ψάξεις. Δηλαδή, ξεκίνησα τώρα να φυτέψω 500 ροδιές στην Πάρο, που είναι πρωτοφανές. Δεν έχει ξαναγίνει µία τόσο µεγάλη καλλιέργεια µε ροδιές. Με ρωτάνε γι’ αυτό και τους απαντώ. «Μια επένδυση κάνεις».

Επιµένω πάντως. Ξενίζει ο αγρότης στην Πάρο που είναι στο Facebook και µετά ψάχνει στο ίντερνετ για καλλιέργειες. Βοηθάει τελικά η όλη ιστορία;
Αρ. Λουκής: «Πάρα πολύ. Και σε υλικά που βρίσκεις και αγοράζεις. Διαβάζεις για τα ραντίσµατα. Όλα αυτά θέλω να τα µαθαίνω λόγω προγραµµάτων σε βιολογικά. Είναι πολύ καλύτερα για τη ζωή µας».

Να πάµε σε κάτι πολύ βασικό. Βγάζει αυτή η δουλειά; Είσαι ευχαριστηµένος δηλαδή;
Αρ. Λουκής: «Άνοιξα τη λαϊκή στη Νάουσα φέτος, για να µπορώ να πουλάω µόνος µου τα προϊόντα µου. Να µην έχω µεσάζοντες και µισές τιµές. Φέτος, έβγαλα τα έξοδά µου που ήταν µεγάλα λόγω αγορών (µοτέρ, λάστιχα κλπ). Είναι µια επένδυση. Θα βάλω τώρα και 2000 σταφίδες. Θα την πουλήσω µόνος µου. Και καλύτερη τιµή για τον πελάτη και καλύτερα οικονοµικά για µένα».

Αυτό, δεν σε διασπάει από τη δουλειά σου. Εννοώ, ότι πρέπει να κάνεις και τον πωλητή στη λιανική. Ακόµα, δηλαδή, πιο δύσκολο.
Αρ. Λουκής: «Μ’ αρέσει. Έχω δουλέψει και σε µανάβικο πριν 10 χρόνια. Μου αρέσει και η επαφή µε τον κόσµο. Έρχονται πολλοί το καλοκαίρι και στα κτήµατα. Μέχρι που µας φωτογραφίζουν. Μέχρι εφηµερίδες από την Αµερική και από την Αθήνα η «Καθηµερινή» είχαν έρθει. Τους ενδιαφέρει, όταν βρίσκουν κάτι νέο και οργανωµένο».

 

Το ανήσυχο πνεύµα

Ο αγρότης του 21ου αιώνα πως πρέπει να δουλεύει;
Αρ. Λουκής: «Ξεκίνησα να δουλεύω φυτεύοντας αµπέλια όρθια στα σίδερα πριν 6 χρόνια. Όλοι τότε µου έλεγαν «δεν κάνει» γιατί δεν ήταν διαδεδοµένο στην Πάρο. Τώρα, έχουν ξεκινήσει και άλλοι και φυτεύουν αµπέλια όρθια».

Εσύ τότε, γιατί είχες πιστέψει στο όρθιο αµπέλι, ενώ όλοι σου έλεγαν ότι δεν γίνεται;
Αρ. Λουκής: «Γιατί το είχα ψάξει στην Πελοπόννησο. Το αµπέλι πρέπει να αερίζεται. Θέλει αέρα. Δεν θέλει υγρασία. Το είχα ψάξει πολύ. Αυτό το αµπέλι θέλει τα µισά έξοδα. Με τα µηχανήµατα τώρα, γι’ αυτό το αµπέλι, θέλεις το µισό κοστολόγιο».

Ο αγρότης είναι µια δουλειά εµπειρίας ή καθηµερινής γνώσης;
Αρ. Λουκής: «Ποτέ δεν τα έχεις µάθει όλα. Πάντα µαθαίνεις. Εγώ, δεν ξέρω τίποτα. Πάντα, όπου πηγαίνω µαθαίνω. Μαθαίνω. Το κλάδεµα, το σκάψιµο, πως γίνεται ο αρµός κλπ. Κάνω αναλύσεις χώµατος συνέχεια, για να βλέπω, αν το υποκείµενο είναι συµβατό µε το χώµα για να προχωράει η καλλιέργεια. Παίρνεις χώµα, κάνεις ανάλυση και βλέπεις αν θα «προχωρήσει» το αµπέλι».

Απ’ αυτά που µου λες καταλαβαίνω ότι ο σύγχρονος αγρότης είναι λίγο απ’ όλα. Μετεωρολόγος, γεωλόγος, γεωπόνος…
Αρ. Λουκής: «Όπως έχουµε γίνει στη δουλειά µας σιγά – σιγά, µόνο οι σωστές καλλιέργειες προχωρούν».

Συγχώρησέ µε για τη λέξη, αλλά την λέω µε µεγάλη αγάπη. Βλέπω ότι είσαι «αρπαγµένος» µ’ αυτή τη δουλειά. Σ’ αρέσει. Έχεις «κολλήσει» πάνω της.
Αρ. Λουκής: «Μ’ αρέσει. Πήγα στη Γαλλία στο Μπορντό και είδα τεράστιες εκτάσεις καλλιεργηµένες και είπα «γιατί να µην µπορούµε να τις κάνουµε στην Πάρο;».

Στο Μπορντό είχες πάει για να δεις τις καλλιέργειες;
Αρ. Λουκής: «Ναι. Είχα πάει µε ένα γνωστό και ρώταγα συνέχεια».

Ζήλεψες κάτι εκεί;
Αρ. Λουκής: «Ναι. Είναι τεράστιες οι εκτάσεις. Είναι όπως στην Πελοπόννησο. Όσο βλέπει το µάτι σου. Εδώ δεν έχουµε µάθει έτσι. Έβαζε ο καθένας ένα αµπέλι για το σπίτι του και έδινε ότι περίσσευε στην Ένωση, όπως ήταν παλιά. Εγώ, τώρα, την παραγωγή µου τη δίνω στον Μανώλη Μωραΐτη. Κρατάω και κάποια σταφύλια και φτιάχνω γλυκό κρασί που το δίνω στη λαϊκή της Νάουσας. Φτιάχνω και σούµα».
Τα προσωπικά

Έχεις βάλει πράγµατα µέσα στο σπίτι σου που είναι από άλλον παραγωγό και τα έχεις ζηλέψει;
Αρ. Λουκής: «Δεν έχω κολλήµατα. Μου αρέσει να παίρνω πράγµατα και άλλων και να δοκιµάζω. Δεν είµαι «κλειστός». Υπάρχουν πάντως κάποια πράγµατα σε άλλες περιοχές που τα ζηλεύεις».

Ο στόχος ποιος είναι απ’ αυτή τη δουλειά. Να κάνεις µεγάλες καλλιέργειες ή να κερδίσεις πολλά χρήµατα;
Αρ. Λουκής: «Άκου. Όταν ξεκίνησα και φύτεψα τα πρώτα αµπέλια το έκανα από χόµπι. Μ’ άρεσε. Δεν είχα σκεφθεί ότι σε 5 χρόνια θα έπαιρνα αυτά τα λεφτά. Αν ξεκινούσα µ’ αυτό το σκεπτικό δεν θα τα έπαιρνα ποτέ. Φυτεύεις, σου αποδίδει. Παίρνεις λεφτά και… τα επενδύεις».

Απ’ ότι καταλαβαίνω, εσύ, βάζεις όσα χρήµατα βγάζεις, πάλι στη δουλειά.
Αρ. Λουκής: «Εδώ και µια πενταετία τα επενδύω συνέχεια. Και δεν ξέρω πότε θα σταµατήσω. Αν ξεκινήσεις λέγοντας φυτεύω ένα αµπέλι και θα πάρω 3000 ευρώ του χρόνου, πέφτει ξαφνικά µια αρρώστια και έχεις τελειώσει».

Βλέποντας στη συνέντευξη τις γνώσεις στο θέµα και κυρίως την αγάπη σου γι’ αυτή τη δουλειά θέλω να σε ρωτήσω, όταν βγαίνεις τα βράδια έξω αν «κολλάς» µε τέτοιες συζητήσεις;
Αρ. Λουκής: «Πολλές φορές ναι. Ενδιαφέρονται πολλοί για τις καλλιέργειες και ρωτούν. Πάντα µαθαίνεις. Και εγώ, δεν ήξερα για τα κλαδέµατα. Ακούω ένα µπάρµπα και τυπώνω στο µυαλό µου αυτά που λέει. Δεν λέω «το ξέρω». Είσαι άπειρος, ποτέ δεν ξέρεις σκέφτοµαι».

Οι παρέες σου είναι του ίδιου επαγγέλµατος;
Αρ. Λουκής: «Οι περισσότεροι είναι αγρότες. Υπάρχουν όµως και άλλοι που κάνουν άλλα επαγγέλµατα».


Τα κηπευτικά στην Πάρο

Μου λένε άνθρωποι µεγάλης ηλικίας ότι η Πάρος έζησε στην κατοχή από τη Γη της. Τώρα, όταν έχουµε απαγορευτικό από Πειραιά, αµέσως παρουσιάζονται ελλείψεις στην αγορά.
Αρ. Λουκής: «Τα τελευταία χρόνια έχουν οργανωθεί κάποια θερµοκήπια στην Πάρο που παράγουν κηπευτικά και τον χειµώνα. Παλιά, δεν υπήρχε αυτό. Στα φρούτα όµως, έχουµε πρόβληµα το χειµώνα».

Είναι αρνητικό αυτό για το νησί;
Αρ. Λουκής: «Τώρα, µε την κρίση, πιστεύω ότι θα ασχοληθούν περισσότεροι. Δύσκολα όµως απ’ ότι βλέπω θα ασχοληθούν µε σωστές καλλιέργειες και µεγάλες. Στη δική µας δουλειά ρίχνεις τα λεφτά σου και δεν ξέρεις µετά αν πετύχει η καλλιέργεια. Άλλωστε, τώρα, µε την κρίση, ποιος θα πετάξει 20000 ευρώ σ’ ένα χωράφι και να περιµένει µετά από 5 χρόνια να δει τι θα αποκοµίσει».

Το δικό σου επάγγελµα µε την οικονοµική κρίση πόσο έχει επηρεαστεί;
Αρ. Λουκής; «Καταρχάς δεν ψωνίζει ο κόσµος, όπως ψώνιζε παλιά. Το επάγγελµά µας είναι πολυέξοδο. Ασχολείσαι πολλές ώρες, θες ποτίσµατα. Δεν είναι εύκολο».

Οι τιµές σας έχουν συγκρατηθεί;
Αρ. Λουκής: «Φέτος, έχουν πέσει κιόλας. Δηλαδή, φέτος, πούλαγα ένα ευρώ κουνουπίδι, ένα ευρώ µπρόκολο και 0,50 ευρώ λάχανο. Πέρσι, ήταν διπλές οι τιµές. Έχουν πέσει, γιατί δεν υπάρχει αγοραστική δύναµη».

Η λογική δεν λέει ότι, επειδή τα κηπευτικά προϊόντα είναι πιο φθηνά από το κρέας, θα έπρεπε να είχαν αυξηµένες πωλήσεις στην Πάρο;
Αρ. Λουκής: «Ναι, αλλά είναι και οι µανάβηδες που τα φέρνουν πιο φθηνά από την Αθήνα. Έχει πέσει η δουλειά στην Αθήνα και οι τεράστιες εκτάσεις που υπάρχουν εκεί πάνω δίνουν τη δυνατότητα φθηνής αγοράς προϊόντων».

Ποιο είναι, αν γνωρίζεις, το ποσοστό ντόπιων προϊόντων µε τα προϊόντα που έρχονται από Αθήνα;
Αρ. Λουκής: «Το καλοκαίρι έχει πολλά κηπευτικά η Πάρος. Στην ντοµάτα ιδιαίτερα µπορεί να καλυφθεί το νησί το καλοκαίρι ίσως και κατά 60-70%, δίχως όµως να ξέρω νούµερα. Τα θερµοκήπια έχουν βοηθήσει πολύ».

 

Το πιστοποιηµένο λάδι

Να έρθουµε και στην πιστοποίηση που πήρες για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο. Πως έγινε αυτό;
Αρ. Λουκής: «Πρέπει να έχει βιολογική καλλιέργεια 3 χρόνια. Για να πάρεις την πιστοποίηση. Εµείς, δεν βάζουµε λιπάσµατα. Ό,τι βάζουµε πρέπει να είναι εγκεκριµένο. Φέτος ήρθε η Πιστοποίηση Οργανισµού Ελέγχου από το Υπουργείο. Παίρνει το λάδι σε ψυχρή ανάλυση από καθαρά µηχανήµατα. Το βγάλαµε στο Συνεταιρισµό Πάρου και είναι το πρώτο πιστοποιηµένο λάδι στο νησί».

Αυτό, θα σε βοηθήσει επαγγελµατικά;
Αρ. Λουκής: «Μπορώ να κάνω προώθηση συσκευασίας σε γυάλινο µπουκάλι. Δεν ξέρω αν προλάβω φέτος να το κάνω, αλλά του χρόνου µεγαλώνοντας τις παραγωγές, θα το σκεφτώ, γιατί έχω και πρόταση για συνεργασία για να το δίνουµε στο εξωτερικό. Εγώ, όµως, θα προτιµούσα να το κάνω συσκευασία και να το δίνω στην Πάρο».

Ποιος είναι ο Μ.Ο. πώλησης φέτος του λαδιού και τι τιµή µπορεί να φθάσει το βιολογικό λάδι;
Αρ. Λουκής: «Νοµίζω ότι η τιµή πώλησης κατά Μ.Ο. είναι 5 ευρώ. Εγώ, δεν πήρα την πιστοποίηση για να πουλήσω το λάδι ακριβότερα. Η πιστοποίηση µε ενδιέφερε. Το λάδι µου το πουλάω 4 ευρώ. Με ενδιαφέρει να φεύγει».

Ποια είναι η διαφορά του από το συνηθισµένο λάδι;
Αρ. Λουκής: «Σε γεύση και σε οξέα. Είναι καθαρό προϊόν και έχει µεγάλη διαφορά στη γεύση. Χάνει σε ποσότητα. Βγάζει λιγότερη. Στα 100 π.χ. κιλά λάδι το βιολογικό µπορεί και να βγει 10 κιλά λιγότερο».

 

Το «πλασάρισµα» των προϊόντων

Ποιο πιστεύεις ότι είναι το καλύτερο προϊόν που βγάζει η Πάρος; Είναι υποκειµενική βέβαια η ερώτηση.
Αρ. Λουκής: «Εκτός από τα κρασιά του Μωραΐτη που γίνονται εξαγωγή και το τυροκοµείο του Συνεταιρισµού, δεν έχουµε κάτι άλλο πιστεύω, που µπορούµε να µας αντιπροσωπεύει πιο έξω».

Τι θα ήταν αυτό, ποια πρόταση, που θα µπορούσε να γίνει από τις τοπικές αρχές (π.χ. Δήµος Πάρου) για να προωθηθούν τα προϊόντα µας;
Αρ. Λουκής: «Τι πρόταση; Και οι ίδιοι τα λένε, αλλά µένουν στα λόγια όλοι. Θα µπορούσαν να γίνουν κάποιες εκθέσεις µε παραγωγούς µε Παριανά προϊόντα. Αλλά… Μένουν στα λόγια όλοι».

Έχεις κάνει κάποιες επαφές µε τις τοπικές αρχές;
Αρ. Λουκής: «Έχω συζητήσει. Εντάξει. Δεν προχωράει το θέµα. Γι’ αυτό και εγώ µόνος µου έκανα τη λαϊκή και είµαι ο πρώτος που έβαλα ταµειακή µηχανή. Δεν υπάρχει άλλη. Άνοιξα βιβλία και είµαι κοµπλέ σ’ αυτά».

Γιατί δεν γίνονται κάποιες κινήσεις πάνω σ’ αυτό το θέµα; Το φοβούνται, είναι µπελαλίδικο;
Αρ. Λουκής: «Τίποτα δεν είναι. Απλώς… Αν είµαστε σ’ άλλο µέρος πιστεύω που ξέρω άτοµα και πηγαίνω… Τα βλέπω… Τους βοηθάει ο Δήµος και προωθούν τα προϊόντα τους. Εδώ, λένε, θα κάνω αυτό, θα κάνω το άλλο. Είχαµε πριν ένα µήνα ένα παζάρι στον «Αρχίλοχο» που πήγα. Δώσαµε πράγµατα και ενδιαφέρθηκαν πελάτες για να τους δώσουµε και άλλα. Ήταν πολύ καλό. Από εκεί και πέρα όµως, δεν έχει κάτι άλλο. Δίνω πάντως προϊόντα και σούµα σε καταστήµατα εστίασης στη Νάουσα. Δίνω και γλυκό κρασί, ξύδι και πετιµέζι. Προσπαθώ και µε την τυποποίηση. Με µαρµελάδες ειδικά, που θέλω να ασχοληθώ και γλυκά. Το έχω στο µυαλό µου».

Έχεις κάποια στεναχώρια για κάποια πράγµατα όπως γίνονται ή µου φαίνεται;
Αρ. Λουκής: «Εντάξει, έχω µάθει από µικρός ό,τι κάνω, να το κάνω µόνος µου, δίχως κάποιον από πάνω».

Να αλλάξω την κουβέντα. Τα τελευταία χρόνια έχω δει κάποια µαγαζιά που ανοίγουν µε ντόπια προϊόντα. Βοηθάει αυτό;
Αρ. Λουκής: «Είναι καλό γιατί µπορεί να ενισχύσει τους αγρότες. Πιστεύω ότι τώρα µε την κρίση θα ασχοληθούν και άλλοι, και στην τυποποίηση σε βαζάκια κλπ. Θα γίνει κάτι».

Θα ήθελες να συµπληρώσεις κάτι που πιθανόν θα ήθελες να πεις και δεν σε ρώτησα;
Αρ. Λουκής: «Πιστεύω τώρα µε την κρίση να ασχοληθούν περισσότεροι νέοι µε τη Γη. Να γίνει µια οµάδα αγροτών από την Πάρο µε πιο πολλά άτοµα. Να παράγουν ελιές, σταφύλια και κηπευτικά. Και να µπορούµε αυτά τα πράγµατα να τα κάνουµε εξαγωγή. Γι’ αυτό µπήκα και πρόεδρος στον Συνεταιρισµό στη Νάουσα για να κάνουµε κάτι διαφορετικό και να προχωρήσουν κάποιες καλλιέργειες. Δεν πέτυχε, γιατί µέσα στον Συνεταιρισµό δεν γίνεται και γι’ αυτό προσπαθούµε τώρα µε µία οµάδα παραγωγών να κάνουµε κάτι διαφορετικό».

Οι Συνεταιρισµοί όπως τους ξέραµε ως σήµερα πιστεύεις ότι ολοκληρώνουν τον κύκλο τους;
Αρ. Λουκής: «Πιστεύω ναι. Τελειώνουν. Δεν µπορούν».

Θα γίνουν δηλαδή, κάτι σαν «ιδιωτικοί» Συνεταιρισµοί;
Αρ. Λουκής: «Κάπως έτσι. Στην Πάρο θα µείνει ένας Συνεταιρισµός όπως αυτούς που ξέραµε. Νοµίζω όµως ότι έως 7 άτοµα θα µπορούν να κάνουν συνεταιρισµούς ξεχωριστούς και να προχωρήσουν προϊόντα τους µε δικές τους συσκευασίες. Θέλει συσκευαστήριο και οργάνωση. Πιστεύω ότι σε ένα – δύο χρόνια θα ξεκινήσουµε κι’ αυτό, και θα το κάνουµε».

.