Συνεδρίαση Περιφερειακού Συμβουλίου 3 Μαρτίου στη Ρόδο. Χάραξη αγροτικής πολιτικής


Την Τετάρτη 3 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου. Πρώτο από τα θέματα της συνεδρίασης ήταν η συζήτηση της αγροτικής πολιτικής στο πλαίσιο της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Ο υπουργός αγροτικής ανάπτυξης κ. Κ. Σκανδαλίδης παρευρέθηκε στη συνεδρίαση και ενημέρωσε τους συμβούλους για την προσπάθεια που υλοποιεί το υπουργείο του και η κυβέρνηση να ανασυνταχθεί και να αναδιοργανωθεί η αγροτική παραγωγή και η προώθηση αγροτικών προϊόντων της χώρας. Η συνεδρίαση συνεχίστηκε και την Πέμπτη 4 Μαρτίου.
Από την πλευρά της Πάρου τις διαδικασίες παρακολούθησε ο πρόεδρος της ΕΑΣ Πάρου – Αντιπάρου κ. Τσιγώνιας, ενώ στη συνεδρίαση συμμετείχαν οι περιφερειακοί σύμβουλοι Πάρου – Αντιπάρου κ.κ Π. Τζανακόπουλος (από την πλειοψηφία) και Κ. Μπιζάς (από τη μειοψηφία).
Στη συνεδρίαση αυτή με λίγα λόγια επιχειρήθηκε να δημιουργηθεί ο νέος «οδικός χάρτης», τα βήματα δηλαδή, με τα οποία θα αναδιοργανωθεί ο αγροτικός τομέας των νησιών που ανήκουν στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα νομοί που αποτελούν την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Επίσης, το δεύτερο αντικείμενο συζήτησης ήταν ο τρόπος ανάπτυξης μεθόδων για την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων.

Επί της ουσίας

Σύμφωνα με δελτίο τύπου που δημοσιοποίηθηκε από την διοίκηση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου δόθηκαν οι βασικές θέσεις που διατύπωσε ο Κ. Σκανδαλίδης κατά την ομιλία του, αλλά και το πολιτικό πλαίσιο για το θέμα εκ μέρους της διοίκησης της Περιφέρειας, όπως το διατύπωσε ο Περιφερειάρχης κ. Γ. Μαχαιρίδης, καθώς και την εισήγηση για την υλοποίηση πολιτικών εκ μέρους της πλειοψηφίας, όπως διατυπώθηκε από τον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη κ. Σ. Παμπάκα. Ακολουθούν τα σχετικά κείμενα:

 «Παρουσία του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Σκανδαλίδη, του Υφυπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης Παναγιώτη Ρήγα και του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου Φώτη Χατζημιχάλη, πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο η συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου με πρώτο θέμα στην ημερήσια διάταξη την Ανάπτυξη του Πρωτογενή Τομέα στα νησιά μας. Στην εισήγησή του, ο υπουργός αναφέρθηκε σε πολιτικές και δράσεις που θα καταστήσουν το Νότιο Αιγαίο ένα «παραγωγικό νησιωτικό σύμπλεγμα», πάνω στους βασικούς άξονες της γεωργίας, του τουρισμού και του πολιτισμού.
Τόνισε τη σημασία της αποκέντρωσης σε όλη αυτή τη διαδικασία, με εκχώρηση ουσιαστικών αρμοδιοτήτων στην Περιφέρεια, ώστε αυτή να έχει την ευθύνη της αξιολόγησης και της επίβλεψης των έργων υποδομής.
Πρόσθεσε επίσης, ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καλλιεργηθεί περιφερειακή συνείδηση για τα τοπικά προϊόντα. Προς την κατεύθυνση, μάλιστα, της στήριξης και προώθησης της ντόπιας παραγωγής δημιουργείται Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία, με τη σύμπραξη όλων των φορέων, ώστε «να μην έχουν θέση οι πάσης φύσεως μεσάζοντες».
«Η ανασύνταξη του αγροτικού τομέα μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη και καθοριστική για την έξοδο των χώρας από την κρίση» υπογράμμισε ο κ. Κώστας Σκανδαλίδης, περιγράφοντας τις βασικές αρχές του ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδίου που θα υλοποιηθεί στο Νότιο Αιγαίο.

Η εισήγηση Παμπάκα
ΝΕΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ
Εισήγηση του αντιπεριφερειάρχη κ. Σωτήρη Παμπάκα
Εισαγωγή
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου  διαμορφώνεται από  ένα νησιώτικο σύμπλεγμα  αποτελούμενο από 79 νησιά, εκ των οποίων 48 κατοικημένα, και πλήθος νησίδων και βραχονησίδων. Όντας νησιωτική χωρική ενότητα χαρακτηρίζεται από προβλήματα, ιδιαιτερότητες αλλά  και ευκαιρίες, δυνατότητες που διαμορφώνουν ένα σύνθετο αναπτυξιακό περιβάλλον σε μεσογειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Ειδικότερα, στα κοινά προβλήματα των νησιών της «Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου», περιλαμβάνονται:

  • Το πρόβλημα της νησιωτικότητας (το πολυδιάσπαρτο του νοτίου Αιγαίου).
  • Η γεωγραφική ασυνέχεια που δημιουργεί προβλήματα κοινωνικής απομόνωσης, αδυναμίας πρόσβασης σε διοικητικές και σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
  • Ο μικρός κλήρος σε συνδυασμό με το άγονο του εδάφους.
  • Το υψηλό κόστος πρώτων υλών και εφοδίων που οδηγεί σε υψηλές τιμές των παραγόμενων προϊόντων και επομένως στην έλλειψη ανταγωνιστικότητας.
  • Η περιορισμένη φέρουσα ικανότητα, από φυσικής, οικονομικής και κοινωνικής μεριάς.
  • Ο γερασμένος αγροτικός πληθυσμός.
  • Τα υψηλά κόστη στα μεταφορικά.
  • Η δυσχέρεια στις θαλάσσιες μεταφορές.
  • Η έλλειψη οργάνωσης των παραγωγών για να ανταποκριθούν στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στις αγορές.
  • Το πρόβλημα διάθεσης των προϊόντων.

Προβλήματα στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εστιάζονται επίσης, στο τομέα των υποδομών που σχετίζονται άμεσα με τον πρωτογενή τομέα. Επίσης οι έντονες ενδοπεριφερειακές ανισότητες και η ανισοκατανομή φυσικών πόρων (με κύριο πρόβλημα το νερό) συνιστά ένα εξίσου σημαντικό θέμα που προκύπτει από την ιδιομορφία της περιοχής. Παρόλα όμως τα προβλήματα, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου παρουσιάζει σημαντικά κοινά αναπτυξιακά χαρακτηριστικά, όπως τα ακόλουθα, ενδεικτικά και όχι εξαντλητικά:

  • Η ευνοϊκή στρατηγική θέση στο θαλάσσιο χώρο της Μεσογείου
  • Το φυσικό περιβάλλον
  • Οι ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες, για δυνατότητα παραγωγής ποιοτικών αγροτικών προϊόντων
  • Τοπικές καλλιέργειες προσαρμοσμένες σε ακραίες κλιματολογικές συνθήκες και με χαμηλό ενεργειακό και γενικά οικολογικό αποτύπωμα ιδανικές στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων στις κλιματικές αλλαγές
  • Η πολιτιστική κληρονομιά
  • Η τουριστική ανάπτυξη

 – Η ύπαρξη προβεβλημένων τοπικών προϊόντων ευρείας κλίμακας
Λαμβάνοντας υπόψη την παραπάνω ανάλυση σε σχέση με τα φυσικά μειονεκτήματα της Χωρικής Ενότητας «Νοτίου Αιγαίου» και σε συνδυασμό με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της, συνάγεται ότι η νησιωτική Περιφέρεια αντιμετωπίζει τις παρακάτω προκλήσεις:

  • Την αξιοποίηση του μεταβαλλόμενου διεθνούς περιβάλλοντος (τεχνολογικές αλλαγές ιδιαίτερα στους τομείς των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών, στροφή των επιδιώξεων των ανθρώπων υπέρ ποιοτικών στόχων, κλπ) ώστε να μετατραπούν οι νησιωτικές ιδιαιτερότητες από μειονεκτήματα σε πλεονεκτήματα.
  • Την εφαρμογή της έννοιας της αειφορίας, δηλαδή, της σταθερής αναπτυξιακής πορείας που να επιτρέπει τη διατήρηση της φυσιογνωμίας των νησιών και των χαρακτηριστικών τους σε βάθος χρόνου, ενισχύοντας την ελκυστικότητά των νησιών μας.

Συνοπτική Περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των Παραγωγικών ΤομέωνΗ Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου συγκεντρώνει το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) πάνω από το μέσο όρο της χώρας. Συμμετέχει όμως μόλις στο 2,8% του συνολικού ΑΕΠ της Ελλάδας. Στο σύνολο της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου το μεγαλύτερο ποσοστό κατέχει ο τριτογενής με 82%, ακολουθεί ο δευτερογενής με 10% και το μικρότερο ποσοστό κατέχει ο πρωτογενής με 8% μόνο.

ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου χαρακτηρίζεται από περιορισμένες καλλιεργούμενες εκτάσεις που είναι μόλις 882 χιλιάδες στρέμματα, και καλύπτουν το 17% της συνολικής επιφάνειας των νησιών της Περιφέρειας (η ποσοστιαία αναλογία στο σύνολο της χώρας είναι 30%). Αντίθετα οι περιοχές που χαρακτηρίζονται ως βοσκότοποι (κτηνοτροφική γη) έχουν την μεγαλύτερη εδαφική κάλυψη στο σύνολο της Περιφέρειας, με 2,73 εκατομμύρια στρέμματα που καλύπτουν πάνω από το 50% του εδάφους. Το ποσοστό αυτό είναι περισσότερο αυξημένο για τον νομό Κυκλάδων σε σχέση με το νομό Δωδεκανήσου, γεγονός που εκφράζεται με την αυξημένη κτηνοτροφική δραστηριότητα του νομού.
Επίσης σημαντικό πρόβλημα αποτελούν οι περιορισμένες αρδευόμενες εκτάσεις στην περιφέρεια, που καλύπτουν το 7% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης υπολειπόμενης του μ.ο. της χώρας που ανέρχεται σε 30%.
Από το σύνολο των καλλιεργουμένων εκτάσεων:

  • οι ετήσιες καλλιέργειες καταλαμβάνουν το 57%.
  • οι δενδρώδεις καλλιέργειες καταλαμβάνουν το 36%.
  • η αμπελοκαλλιέργεια καταλαμβάνει το 7%.

Από τις ετήσιες καλλιέργειες το μεγαλύτερο ποσοστό καταλαμβάνουν τα σιτηρά και οι ζωοτροφές, ακολουθεί η πατάτα, τα μποστανικά, τα κηπευτικά υπαίθρου και τα κηπευτικά υπό κάλυψη. Από τις δενδρώδεις καλλιέργειες το μεγαλύτερο ποσοστό καταλαμβάνει η καλλιέργεια της ελιάς και δευτερευόντως των εσπεριδοειδών. Όσο αναφορά την αμπελοκαλλιέργεια, η συντριπτική πλειοψηφία είναι οινάμπελοι (πάνω από 95%) και η υπόλοιπη επιτραπέζια.

ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Στην ζωική παραγωγή το μεγαλύτερο ποσοστό καταλαμβάνει η αιγοπροβατοτροφία (265,000 αιγοπρόβατα), ακολουθούν η βοοτροφία (15,000), η χοιροτροφία και η ορνιθοτροφία. Σημαντική συμβολή στην ζωική παραγωγή έχει η μελισσοκομία με  παραγωγή μελιού κατά μ.ο ετησίως 700 τόνους από 65000 κυψέλες.

ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ  ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ

Η υφιστάμενη κατάσταση στους τομείς της τυποποίησης και μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων της  περιφέρεια εστιάζεται κυρίως στα παρακάτω προϊόντα:

  • Κρασί
  • Τυροκομικά προϊόντα
  • Ελαιόλαδο

ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ
Η ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα, ο τουρισμός και οι πράσινες υποδομές πρέπει να μπουν σε ένα επιχειρησιακό σχέδιο, σε ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό σύμπλεγμα που είναι αυτό που θα σηματοδοτήσει την οικονομική ανάταση του Νοτίου Αιγαίου. Η στρατηγική της περιφέρειας για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα θα πρέπει να στοχεύει στην:

  • ενίσχυση της απασχόλησης
  • αύξηση της προστιθέμενης αξίας του προϊόντος
  • αύξηση της παραγωγής
  • αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων
  • αύξηση μεταποιητικής δραστηριότητας των γεωργικών προϊόντων

σύνδεση των τριών παραγωγικών τομέων μεταξύ τους (πρωτογενής-δευτερογενής-τριτογενής)
Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των παραπάνω στόχων είναι η σύνταξη ενός Επιχειρησιακού Σχεδίου μετά από συλλογική προσπάθεια και συμμετοχή όλων των κοινωνικών, οικονομικών εταίρων και της πολιτείας για να επιτευχθεί η ανακατανομή του πλούτου στην Περιφέρεια.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ
ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Α.  Αύξηση των Αρδευόμενων Εκτάσεων
Ολοκλήρωση και αξιοποίηση των αρδευτικών έργων της περιφέρειας (ενδεικτικά αναφέρονται το φράγμα Κρητηνίας Ρόδου και το φράγμα Τσικαλαριού Νάξου).
Σχεδιασμός μικρών φραγμάτων ανάσχεσης για εκμετάλλευση του νερού που ρέει προς την θάλασσα από τους χείμαρρους.
Διερεύνηση σκοπιμότητας κατασκευής ομβροδεξαμενών για την επίλυση άρδευσης των μικρών νησιών της περιφέρειας.
Β. ΣΦΑΓΕΙΑ
Ολοκλήρωση των ήδη προγραμματισθέντων σφαγείων με την οποία θα καλυφθούν οι ανάγκες της Περιφέρειας.
Διερεύνηση δυνατότητας λειτουργίας κινητών μονάδων σφαγείων (αυτοκινούμενα ή πλωτά).

 ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΓΗ
– Καθορισμός χρήσης γης, για να είναι δυνατός ο σχεδιασμός της αγροτικής ανάπτυξης και να μειωθεί η πίεση της οικιστικής ανάπτυξης εις βάρος της γεωργικής γης.

  • Ενοικίαση αναξιοποίητων δημοσίων αγροτικών εκτάσεων σε ομάδες παραγωγών.
  • Καθορισμός συγκεκριμένων καλλιεργειών και καλλιεργητικών μεθόδων σε προστατευόμενες περιοχές και περιοχές Υψηλής Φυσικής Αξίας.
  • Συνδυασμός καλλιεργειών (δενδρωδών και υπολοίπων) καθώς και συνδυασμός καλλιεργειών με κτηνοτροφία.

ΑΥΞΗΣΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
Βιολογικές Καλλιέργειες
Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στον τομέα της καλλιέργειας της ελιάς η οποία με μέση παραγωγή 4,000-5,000 τόνους παρέχει όλα τα εχέγγυα για να εκμεταλλευτούμε τον χαρακτηρισμό Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) .Το προϊόν θα πρέπει να τυποποιηθεί και ακολούθως να διαφημισθεί ευρέως . 
Βιολογική καλλιέργεια αμπέλου – Τα κρασιά του νοτίου Αιγαίου είναι εξαιρετικής ποιότητος και ως έτσι θα πρέπει να διαφημιστούν και να απορροφηθούν στην αγορά από τους δυνητικούς καταναλωτές.
Βιολογική Κτηνοτροφία
Η κτηνοτροφία θα μπορούσε να πιστοποιηθεί ως βιολογική (αναφερόμαστε στα αιγοπρόβατα), αφού η διατροφή τους στηρίζεται κυρίως στην ελευθέρα βοσκή και επί της ουσίας είναι βιολογική.
Βιολογική παραγωγή μελιού – Η παραγωγή μελιού  στην Περιφέρεια είναι υψηλής βιολογικής αξίας και με χαρακτηριστικά ώστε να ενταχθεί στα Προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).

Πιστοποίηση Προϊόντων
Στην περιφέρεια υπάρχει ικανός αριθμός αγροτικών προϊόντων με χαρακτηρισμούς Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και Ονομασία Προϊόντος Ανωτέρας Ποιότητας (ΟΠΑΠ), όμως είναι σημαντικό να προωθηθούν και άλλα προϊόντα τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις για πιστοποίηση, γεγονός που θα προσθέσει έκτος της αύξησης της προστιθέμενης αξίας και κίνητρο για την αύξηση της παραγωγής. 
Τυποποίηση και Μεταποίηση Προϊόντων
Η περιφέρεια χαρακτηρίζεται από πλήθος προϊόντων σε μικρή κλίμακα, με ιδιαίτερα όμως οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, τα οποία εφόσον τυποποιηθούν ή μεταποιηθούν θα προσδώσουν σε αυτά μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.
Υφίσταται σημαντική δραστηριότητα ως προς την τυποποίηση και μεταποίηση πιστοποιημένων προϊόντων, όμως υπάρχει μεγάλο περιθώριο για περαιτέρω ανάπτυξη της τυποποιητικής και μεταποιητικής δραστηριότητας.
Ως τέτοια προϊόντα προς τυποποίηση προτείνονται:
– Εσπεριδοειδή

  • Βρώσιμες ελιές και ελαιόλαδο
  • Μέλι
  • Πουλερικά

Ως τέτοια προϊόντα προς μεταποίηση προτείνονται:
– Κρέας

  • Γάλα (τυρί, γιαούρτι, κρέμες, ρυζόγαλο, κτλ.)
  • Χυμοποίηση
  • Αλίπαστα
  • Αποστάγματα (οινοπνευματώδη, αιθέρια έλαια)
  • Γλυκά κουταλιού, Μαρμελάδες, Γλυκίσματα

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ
Είναι ίσως από τα δυσκολότερα εγχειρήματα, διότι πρέπει να πειστεί ο αγρότης να αλλάξει την ποικιλία ή και το είδος που καλλιεργεί, χωρίς να υπάρχει σιγουριά για τα αναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε την αλλαγή της ποικιλίας της ντόπιας ελιάς με άλλες ελαιοποιήσιμες ή και βρώσιμες ποικιλίες. Αναδιάρθρωση στις υπάρχουσες καλλιέργειες (βερίκοκα, ροδάκινα, αχλάδια, εσπεριδοειδή). Προώθηση νέων καλλιεργειών (ροδιές, αρωματικά φυτά, βατόμουρα, μύρτιλλο).
Ενεργειακές καλλιέργειες: Οι ενεργειακές καλλιέργειες είναι καλλιεργούμενα είδη, παραδοσιακά ή νέα, τα οποία παράγουν βιομάζα, ως κύριο προϊόν, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διάφορους ενεργειακούς σκοπούς όπως παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, παραγωγή υγρών βιοκαυσίμων κ.ά. (κριθάρι, σιτάρι, αγριοαγγινάρα). Η στροφή σε αυτές τις καλλιέργειες δύναται να οδηγήσει στην αύξηση καλλιεργούμενων εκτάσεων και με την αξιοποίηση χέρσων εκτάσεων, εφόσον λυθεί το πρόβλημα της μεταφοράς. Επίσης, είναι υπό εξέταση η ιδέα για τις ενεργειακές καλλιέργειες στα νησιά αν λάβουμε υπόψη την δυνατότητα παραγωγής ενέργειας από την χρήση επεξεργασμένων υποπροϊόντων μεταποιητικών μονάδων.

ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Δεδομένου του νησιωτικού χαρακτήρα της περιφέρειας και προκειμένου μέσα στο πλαίσιο του αναπτυξιακού σχεδιασμού και της υλοποίησης του, θεωρείται σκόπιμο σε όλα τα αναπτυξιακά και χρηματοδοτικά προγράμματα να λαμβάνεται υπόψη αυτή η ιδιαιτερότητα. Ήδη προτείνονται άμεσα στο πλαίσιο αυτό η θέσπιση ειδικών διατάξεων για την περιφέρεια στα παρακάτω ζητήματα:

  • Στα πλαίσια εκσυγχρονισμού των αγροτικών εκμεταλλεύσεων προτείνεται λόγω μειωμένης ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μας έναντι των άλλων περιοχών να διερευνηθεί η δυνατότητα της διάθεσης πιστώσεων μόνο για την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και σε ένα πλαίσιο μοριοδότησης που να αγγίζει περισσότερο την πραγματικότητας της περιοχής μας.
  • Να διερευνηθεί η δυνατότητα ένταξης στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων που δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας, με την προϋπόθεση να εκπληρώσουν αυτήν την υποχρέωση όταν ενταχθούν στο πρόγραμμα.
  • Φορολόγηση της Γης με βάση τη χρήση και ειδικά για την καλλιεργήσιμη γη την επιβολή μηδενικού φόρου και τελών μεταβίβασης με ρήτρα την υποχρεωτική καλλιέργεια τουλάχιστον για 10 χρόνια.
  • Οι άδειες λειτουργίας για μικρά τυροκομεία τοπικής κατανάλωσης και μικρά σφαγεία να απλουστευτούν και να μην ακολουθούν τις απαιτήσεις αδειοδότησης των αντίστοιχων μεγαλύτερης κλίμακας. 
  • Ίδρυση αγορών δημοπράτησης και τοπικού σήματος ποιότητας με πρώτο βήμα την υιοθέτηση του από το περιφερειακό συμβούλιο.
  • Η αναδιάρθρωση των συνεταιρισμών σε νέο πλαίσιο λειτουργίας.
  • Η δημιουργία και στήριξη ομάδων παραγωγών.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ-ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ-ΕΡΕΥΝΑ
– Εκπαίδευση και δια βίου μάθηση των αγροτών στα κέντρα επιμόρφωσης (ΕΘΙΑΓΕ, ΟΓΕΕΚΑ-ΔΗΜΗΤΡΑ κτλ.) και όπου δεν υπάρχουν (σε απομακρυσμένες περιοχές)

  • Αξιοποίηση Τηλεδιάσκεψης με χρήση υφιστάμενου δικτύου (Δίκτυο Επιμελητηρίου Κυκλάδων), με σκοπό την συμβουλευτική υποστήριξη σε αγρότες-κτηνοτρόφους-αλιείς
  • Αξιοποίηση υπαρχουσών βοηθητικών υποδομών που δύναται να αξιοποιηθούν όπως (ενδεικτικά αναφέρονται):
  • Το περιφερειακό φυτώριο Δωδεκανήσου το οποίο  με την ολοκλήρωση του Βοτανικού κήπου θα καταστεί επισκέψιμο και θα προβάλλει την τοπική παραγωγή. Δημιουργία αντίστοιχου βοτανικού κήπου είτε στη Νάξο είτε στην Άνδρο.
  • να συμμετάσχει σε προγράμματα εφαρμοσμένης έρευνας
  • να συμμετάσχει στην μείωση του κόστους παραγωγής με την προμήθεια φυτών στους παραγωγούς
  • να ενισχύσει την περιβαλλοντική εκπαίδευση
  • Ο Σταθμός Γεωργικών Ερευνών της Βάρης και ο Σταθμός Κτηνοτροφικών Ερευνών στον Καλαμώνα θα μπορέσουν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αναδιάρθρωση του πρωτογενή τομέα, καθώς επίσης στην στήριξη των παραγωγών σε συνδυασμό με το εδαφολογικό και φυτοϋγειονομικό εργαστήριο. Παρόμοιες δράσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν σε αξιοποιήσιμες εγκαταστάσεις άλλων νησιών (πχ Σύρος, Νάξος, Πάρος, Άνδρος).
  • Η αξιοποίηση της μονάδος επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων του ελαιοτριβείου, τυροκομείου και οινοποιείου του Αγροτικού συνεταιρισμού Πάρου και η μεταφορά της τεχνογνωσίας του και σε άλλα νησιά με προβλήματα ρύπανσης από ανάλογες μεταποιητικές δραστηριότητες.

Η δημιουργία Τράπεζας σπόρων καλλιεργητικών φυτών και αγροστοδών Περιφέρειας Ν. Αιγαίου, καθώς και διαφύλαξη της γενετικής ποικιλίας τοπικών ειδών του ζωικού κεφαλαίου (αιγοειδή Αντιμήλου).

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
Μέσα στα πλαίσια της ανάπτυξης του πρωτογενή τομέα θεωρείται σημαντικό βήμα η δημιουργία ενός Περιφερειακού Φορέα ο οποίος θα εγγυάται την εφαρμογή ενός Συμφώνου Ποιότητας Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Το Σύμφωνο Ποιότητας είναι μια συλλογική προσπάθεια που διαχειρίζεται το καλό όνομα και το περιβάλλον μιας περιοχής. Σ’ αυτή την προσπάθεια μπορούν να συμμετέχουν και να εμπλακούν παραγωγοί τοπικών προϊόντων όπως αγρότες-κτηνοτρόφοι-αλιείς (συνεταιρισμοί ή ομάδες), εργαστήρια τυποποίησης ή μεταποίησης τοπικών προϊόντων, ξενοδοχεία, ταβέρνες, ξενώνες, ενοικιαζόμενα δωμάτια, γραφεία εναλλακτικού τουρισμού, οργανισμός προώθησης προορισμού, ελεύθεροι επαγγελματίες παροχής υπηρεσιών που διοργανώνουν εκδηλώσεις, η Περιφέρεια, οι Δήμοι, τα Επιμελητήρια, αγροτικοί και βιοτεχνικοί συνεταιρισμοί, συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών, φορείς διαχείρισης μνημείων πολιτισμού, φορείς θρησκευτικού τουρισμού, φορείς αρχαιολογικών χώρων, φορείς λαογραφικών μουσείων και πολιτιστικής κληρονομιάς.  
Σκοπός του Τοπικού Συμφώνου Ποιότητας είναι, μέσα από τη συνεργασία και την αμοιβαία δέσμευση των μελών του, να διαμορφωθεί μια «ταυτότητα ποιότητας», η οποία θα χαρακτηρίζει τις υπηρεσίες που προσφέρονται και τα προϊόντα που παράγονται από τα μέλη του.
Οι περιοχές του Νοτίου Αιγαίου σήμερα μπορούν να “προωθήσουν” το καλό όνομα των τοπικών προϊόντων τους και το περιβάλλον τους. Όλα αυτά όμως απαιτούν μια συλλογική προσπάθεια διαχείρισης, διότι δεν ανήκουν σε κανέναν. Μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά ως κοινωνικό κεφάλαιο κάθε περιοχής.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Μέσα από μία ανάπτυξη ολικού χαρακτήρα, δύναται να υπάρξει αναδιάρθρωση του πρωτογενή τομέα,  να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και να υπάρξει οικονομική ανάταση. Με συντονισμένες ενέργειες και συνεργασίες με όλους τους φορείς δύναται να δημιουργηθεί το Καλάθι του Αιγαίου, το οποίο θα βασίζεται στο τρίπτυχο ‘ταυτότητα, ποιότητα, αειφορία’. Το καλάθι θα ενταχθεί στα πλαίσια ενός περιφερειακού σχεδιασμού με ορίζοντα δεκαετίας. Μέσω του νέο αυτοδιοικητικού μοντέλου του ‘Καλλικράτη’, αναδύονται νέες δυνατότητες ανάπτυξης και νέες προοπτικές για να ξεπεράσει ο τόπος μας τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Βασικό ρόλο στην ανάπτυξη της περιφέρειας παίζει ο πρωτογενής τομέας, ο οποίος πρέπει να ενισχυθεί και να εφαρμοστούν σταθερές πολιτικές, σχεδιασμένες στην νέα πραγματικότητα.

ΕΙΣΗΓΗΣΗ του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη Μαχαιρίδη για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέαΤα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν την έννοια της νησιωτικότητας καθιστούν σήμερα ζήτημα προτεραιότητας την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σε ότι αφορά των πρωτογενή τομέα. Το κριτήριο για τον σχεδιασμό των δράσεών μας στον κατακερματισμένο νησιωτικό χώρο της Περιφέρειάς μας πρέπει να είναι ένα μοντέλο που θα αποβλέπει στο αντιστάθμισμα μόνιμων διαρθρωτικών προβλημάτων, όπως είναι η εδαφική ασυνέχεια, τα μικρά μεγέθη εκτάσεων, ο μικρός κλήρος, ο γηρασμένος πληθυσμός, τα υπέρμετρα αυξημένα κόστη παραγωγής, η λειψυδρία, η μειονεκτική ανταγωνιστική θέση για τα προϊόντα κλπ., και την μετατροπή αυτών των μειονεκτημάτων σε πλεονεκτήματα, μέσω εφαρμογής ενεργητικών πολιτικών.
Ένα μοντέλο ανάπτυξης με ένα στρατηγικό σχέδιο για την περιοχή μας που θα εκμεταλλεύεται τα λίγα πλεονεκτήματα (όπως η ποιότητα και τα καθαρά προϊόντα), κατασκευάζοντας νέα και διευρύνοντας τις μελλοντικές μας επιλογές. Αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να υλοποιηθεί αν δεν δούμε τι κάναμε μέχρι σήμερα, πώς και τι προγραμματίσαμε, ποιες προτεραιότητες είχαμε θέσει, πού πετύχαμε και πού όχι. Διότι πρέπει να συμφωνήσουμε ότι τα νησιά μας δεν ξέφυγαν – αναλογικά πάντα – από το παράδοξο αυτής της χώρας, να εισάγουν διπλάσιας αξίας αγροτικά προϊόντας.
Για παράδειγμα, να βρίσκει κανείς στην αγορά της Ρόδου ντομάτες από τα Σκόπια, τυποποιημένες, στη μισή τιμή από τη δική μας ντομάτα. Να παραδεχθούμε επίσης ότι διατέθηκαν τεράστια ποσά σε επιδοτήσεις αλλά και κατασκευή υποδομών στον πρωτογενή τομέα, με αρνητικά αντί θετικά αποτελέσματα, και σε ότι αφορά την παραγωγή και σε ότι αφορά την ποιότητα. Και να απαντήσουμε επίσης στο ερώτημα, γιατί οι γεωπόνοι μας υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν, σε μεγάλο βαθμό, την ύπαιθρο και τις καλλιέργειες, κάνοντας τους γραφειάδες και διαχειριστές επιδοτήσεων. Είναι λοιπόν η ώρα της αλλαγής προσανατολισμού με συγκεκριμένους στόχους:

  • Τη νέα αναπτυξιακή προσέγγιση που δεν θα βάζει στο επίκεντρο την μειονεξία που θα αντισταθμίζεται στο διηνεκές με επιδοτήσεις. Που θα ξεφεύγει από τις παθητικές πολιτικές και τις πολιτικές των διεκδικήσεων των πάντων και την μεγάλη λίστα των άπειρων αιτημάτων.
  • Μια νέα αναπτυξιακή πολιτική για τα νησιά μας που θα οδηγεί σε ενεργητικές πολιτικές που θα καταστήσουν τα νησιά μας βιώσιμα, το καθένα ξεχωριστά και όλα μαζί.

Λαμβάνοντας πάντα υπόψη, ότι κάθε νησί της Περιφέρειάς μας είναι ένας μικρόκοσμος, με ιδιαίτερο ευπαθές οικοσύστημα, και γι’ αυτό η πολιτική μας πρέπει να ανταποκρίνεται και στην αρχή της αειφόρου ανάπτυξης.
Γνωρίζουμε πως δεν μπορούμε να αναπτύξουμε οικονομίες κλίμακας.
Εδώ στα νησιά μας δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να στραφούμε στην ανασύνταξη της παραγωγικής δομής του πρωτογενή τομέα και να διαφοροποιηθούμε εντελώς από το κυριαρχικό μοντέλο της αύξησης της παραγωγής για να έχουμε μειωμένο κόστος και χαμηλές τιμές, και να στραφούμε στην ποιότητα εκμεταλλευόμενοι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών μας. Στην Περιφέρειά μας μπορούμε να πετύχουμε αυτό που πάντα παλεύαμε στον νησιωτικό χώρο και που σήμερα ο νησιώτης Υπουργός έχει ασπαστεί και θέλει να πετύχει: δηλαδή μια άλλη αναπτυξιακή στρατηγική για τον Αγροτικό Τομέα.  
Μια στρατηγική που θα είναι συνδεδεμένη με την βιώσιμη ανάπτυξη, την ποιότητα, την ταυτότητα, την πιστοποίηση, την ασφάλεια και την αειφορία.
Αυτοί είναι οι όροι και οι προϋποθέσεις για ποιοτικά νησιά. Ποιοτικά σε προϊόντα και υπηρεσίες. Η Ποιότητα και η Ταυτότητα των τοπικών μας προϊόντων, θα είναι το διαβατήριο για τη διασύνδεση του πρωτογενή τομέα με την τουριστική μας βιομηχανία.
Αυτοδιοίκηση, παραγωγοί, επιχειρήσεις και καταναλωτές είναι οι αλληλένδετοι κρίκοι σε μια συλλογική προσπάθεια για να αξιοποιήσουμε τη μεγάλη ευκαιρία, να εφαρμόσουμε στο Νότιο Αιγαίο έναν νέο στρατηγικό σχεδιασμό στον πρωτογενή τομέα.