Η Αγγέλικα Βαξεβανίδου της Πάρου μιλά για την τέχνη

Στην ιστοσελίδα http://www.athensinterview.com παρέθεσε συνέντευξη σχετικά με θέματα πολιτισμού και τέχνης η γνωστή Παριανή καλλίτεχνις και δασκάλα στα εικαστικά Αγγελική Βαξεβανίδου. Διαβάστε τις απόψεις της:


– Τα τελευταία δέκα χρόνια είναι ιδιαίτερα αισθητή η αύξηση των εικαστικών δραστηριοτήτων. Κατά πόσο συντελεί αυτή υπερπληθώρα τέχνης στην ουσιαστική βελτίωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας;

Α.Β: Η τέχνη είναι μια εμπειρία συναισθηματική βιωματική, αισθητική. Το να εκτίθεται κανείς σε υπερπληθώρα τέτοιου είδους εμπειριών (είτε αυτές χαρακτηρίζονται ως θετικές είτε ως αρνητικές) είναι ένας τρόπος προσωπικής εξέλιξης . Η εξέλιξη προκύπτει αφού το επίπεδο συνειδητότητας και αντίληψης αναπόφευκτα αλλάζει βγαίνοντας από τα στενά όρια του μικρόκοσμου που ζούμε. Ταξιδεύοντας στον μακρόκοσμο , ένα κόσμο δηλαδή πολύ μεγαλύτερης κλίμακας , μπαίνει κανείς σε μία διαδικασία ανακάλυψης, αποκάλυψης και αναθεώρησης, βελτιώνεται με αυτό τον τρόπο, ως μονάδα ουσιαστικά. Δεν μπορώ παρά να φανταστώ πως μια τέτοια βελτίωση γίνεται αφετηρία μίας αντίστοιχα υψηλής και ουσιαστικής βελτίωσης της συνολικής μας ταυτότητας και όχι μονό της πολιτιστικής μας ταυτότητας.

– Πολλοί θεωρούν ότι το «εικαστικό» ζήτημα αφορά αποκλειστικά το «εκπαιδευμένο κοινό» και την ελίτ. Συμφωνείτε με αυτό;

Α.Β: Είμαι σίγουρη ότι για τους περισσότερους ανθρώπους στον πλανήτη θα ήταν πολύ δύσκολο εάν όχι αδύνατο να μπούνε σε μία γκαλερί και να αγοράσουν ένα έργο τέχνης. Εδώ όμως, κατά την γνώμη μου, σταματάει και ο περιορισμός για το ποιους αφορά η όχι η τέχνη.
Η τέχνη δεν περιορίζεται και δεν περιορίζει, είναι ο προσωπικός διάλογος του καθενός μας με την ίδια. Αυτή είναι που προσφέρει έναν χωροχρόνο με απόλυτη ελευθερία δράσης και μας καλεί να τον γευτούμε.
Ένα σοβαρό θέμα που απασχολεί τον καλλιτέχνη από τα πρώτα του βήματα είναι η επιβίωσή του και κατά πόσο αυτή θα εξασφαλιστεί από την ίδια του την τέχνη.

– Τι πρέπει να κάνει ένας καλλιτέχνης για να κατακτήσει την ανεξαρτησία που θα του προσφέρει η ίδια του η τέχνη;

Α.Β: Όταν ήμουν παιδί, νόμιζα ότι η δουλειά του εικαστικού ήταν εύκολη. Ο μποέμ καλλιτέχνης ή το μεγάλο ταλέντο (με το οποίο γεννήθηκες) ήταν οι δύο τρόποι να έχεις μία εύκολη ζωή. Τώρα που επέλεξα να ζω από αυτό το επάγγελμα, βλέπω ότι είναι απαιτητικό και καθόλου μα καθόλου εύκολο.
Όχι μόνο ατελείωτες ώρες δουλειάς και έρευνας πάνω στο δημιουργικό κομμάτι, δύσκολες στιγμές προσωπικής ενδοσκόπησης, αλλά και συστηματικό χτίσιμο μιας καριέρας όπως όλες οι άλλες καριέρες στον κόσμο μας.
Η γνώμη μου είναι, πως το πιο απλό και μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει ο καθένας από εμάς, ανεξάρτητα από το εάν είναι καλλιτέχνης ή όχι, για να κατακτήσει την ανεξαρτησία του είναι να μείνει πιστός και αφιερωμένος σε ένα ξεκάθαρο στόχο.

– Κάποιοι λένε ότι βασικό συστατικό που πρέπει να έχει κανείς για να ονομαστεί καλλιτέχνης, είναι η αυτοθυσία στο όραμα της τέχνης του.
Άλλοι πιστεύουν ότι είναι ζήτημα ταλέντου, άλλοι ότι είναι θέμα εκπαίδευσης, και άλλοι υποστηρίζουν ότι ο καλλιτέχνης είναι ένας αιώνιος ιδεαλιστής που πρέπει να σώσει τον άνθρωπο. Ποια είναι η γνώμη σας;

Α.Β: Εάν θα θέλαμε να βρούμε μία μονάδα μέτρησης για να μετρήσουμε πόσο καλλιτέχνης είναι κάποιος σε σχέση με κάποιον άλλο, θα ανακαλύπταμε ότι κάθε καλλιτέχνης έχει την προσωπική του μονάδα μέτρησης. Γι αυτόν τον λόγο μπορώ να έχω έγκυρη άποψη μόνο για την καλλιτέχνιδα Αγγέλικα.
Ο τρόπος διαχείρισης της πραγματικότητας, η στάση ζωής, η δέσμευση και όχι η αυτοθυσία απέναντι στο όραμα μου και η συνεχής διαδικασία μόρφωσης και εξέλιξης είναι ο τρόπος που προσωπικά βιώνω τον ορισμό του καλλιτέχνη.
Το ταλέντο μία λέξη με την οποία μεγάλωσα θεωρώντας ότι ήταν το μοναδικό στοιχείο που κάποιος έπρεπε να έχει ώστε να ονομάζεται καλλιτέχνης, αποδείχτηκε ένας μύθος που αντικαταστάθηκε με τον όρο σκληρή δουλειά.
Η εκπαίδευση έπαιξε και παίζει καθημερινά τεράστιο ρόλο στην καλλιτεχνική μου πορεία. Με βοηθά να εξελίσσομαι.
Όσο για το εάν ένας καλλιτέχνης είναι ένας ιδεαλιστής που πρέπει να σώσει τον άνθρωπο…
Απαντώ ότι στην τέχνη δεν υπάρχουν πρέπει.
Ο καλλιτέχνης τουλάχιστον όπως εγώ το αντιλαμβάνομαι, μιλάει πρώτα απ’ όλα για το προσωπικό του ταξίδι, λέει μια ιστορία και εκθέτει μια εμπειρία.
– Ποια είναι τα θετικά που αποκομίζει ένας καλλιτέχνης από μια κοινωνία η οποία βρίσκεται σε βαθιά κρίση όπως αυτή που ζούμε;

Α.Β: Ανέκαθεν οι κοινωνίες αντιμετώπιζαν κρίσεις.
Κρίσεις οικονομικές, ηθικές, κοινωνικές …
Θεωρώ πως αυτό θα συνεχιστεί όσο υπάρχουν ανθρώπινες κοινωνίες.
Εάν ένας καλλιτέχνης αποκομίζει θετικά (όσο αφορά το έργο του) από μία κοινωνία σε κρίση είναι ένα αμφιλεγόμενο θέμα. Υπήρξαν καλλιτέχνες στο παρελθόν που βίωσαν κοινωνίες σε κρίση και δημιούργησαν αριστουργήματα. Επίσης υπήρξαν καλλιτέχνες στο παρελθόν που έζησαν σε πιο σταθερές κοινωνίες και δημιούργησαν και αυτοί αριστουργήματα. Νομίζω ότι για να απαντηθεί μια τέτοια ερώτηση χρειάζεται μια μελέτη πάνω στην ιστορία της τέχνης σε συνάρτηση με τις πολιτικό κοινωνικό οικονομικές συνθήκες της εκάστοτε εποχής. Εάν ένας καλλιτέχνης αποκομίζει θετικά (όσο αφορά την προσωπικότητα του) από μία κοινωνία σε κρίση ισχύει ότι και για τους υπόλοιπους ανθρώπους.
Εάν εγώ χρησιμοποιώ την κοινωνία σε κρίση και μάλιστα οικονομική, ως στοιχείο έμπνευσης αυτό μπορώ να το απαντήσω, λέγοντας πως, όχι η κοινωνία σε κρίση δεν με εμπνέει καθόλου.

 

ΠΗΓΗ: Του Νίκου Ζάππα για το Athens Interview, Αθήνα, Απρίλιος 2012